TYT Paragrafı İkiye Bölme: Nasıl Yapılır?

Paragrafı ikiye bölme sorusunda cevap, düşüncenin yön değiştirdiği cümlenin hemen öncesidir. İlk bölümde bir durum, sorun ya da düşünce anlatılır; ikinci bölüm onu başka bir açıdan (karşıt görüş, çözüm, sonuç, örnek) sürdürür. Aşağıdaki dört adım bu noktayı sınavda hızlı bulmanı sağlar.

1. Okurken her cümleye bir etiket ver

Paragrafı iki kez okumak yerine bir kez okurken her cümlenin ne yaptığını kısa bir etiketle düşün: "sorun", "örnek", "karşıt", "sonuç". Soruda paragrafın ikiye bölünmesi isteniyorsa, etiketin değiştiği yeri ara.

2. Yön değiştiren sözcüklere bak, ama onlara güvenme

Düşüncenin döndüğü yerlerde sık görülen sözcükler: ama, fakat, ancak, oysa, halbuki, lakin, buna karşılık, öte yandan, bununla birlikte.

Bunlar ipucudur, cevap değil: bir bağlaç cümlenin içinde küçük bir karşıtlık da kurabilir ve paragrafın ana düşüncesi yön değiştirmeyebilir. Ayrım şu: bağlacın bulunduğu cümleden itibaren konu ya da bakış açısı gerçekten değişiyor mu?

3. Bağlaç yoksa yönü değiştiren şeyi ara

Her paragrafta karşıtlık bağlacı olmaz. Şu geçişler de bölme noktasıdır:

• Sorundan çözüme: "…Bunun için önce…"
• Nedenden sonuca: "…Bu yüzden…"
• Genel ifadeden örneğe: "Nitekim…", "Örneğin…"
• Geçmişten bugüne: "Günümüzde…", "Son yıllarda…"

4. Bölme noktasını iki yönden sına

Seçtiğin cümleden önceki kısmı ve sonrasını ayrı ayrı özetle. İki özet birbirinden farklı bir şey söylüyorsa doğru yerdesin. İkisi aynı şeyi söylüyorsa bölme noktası daha ileride ya da daha geridedir.

Örnek çözüm

Aşağıdaki paragraf bu yazı için yazıldı; ÖSYM sorusu değildir.

(I) Şehirlerde yaşayan insanların çoğu doğayla bağını koparmış durumda. (II) Sabah işe giderken ağaç gölgesi yerine bina gölgesinden geçiyor, akşam eve dönünce toprağa değil asfalta basıyor. (III) Ancak son yıllarda balkonunda sebze yetiştiren, hafta sonu kırlara kaçan insanların sayısı artıyor. (IV) Bu eğilim, doğaya duyulan özlemin yeni bir yaşam biçimine dönüştüğünü gösteriyor.

Soru: Bu parça iki paragrafa bölünecek olsa ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?

Çözüm: (I) ve (II) şehirlilerin doğadan koptuğunu anlatıyor; bu bir sorun tespiti. (III) "Ancak" ile tersine bir eğilimi, yani doğaya dönüş çabasını anlatıyor, (IV) de onu yorumluyor. Önceki kısım "kopuş", sonraki kısım "geri dönüş" dediği için bölme noktası (III). Cevap: III.

Sık yapılan hatalar

• İlk bağlaçta bölmek. "Ama" cümlenin içindeki küçük bir karşıtlıksa asıl yön henüz değişmemiştir.
• Örneği yeni bölüm sanmak. Örnek, önceki düşünceyi destekler; yön değiştirmez. Bölünen yer, örneğin bittiği ve yeni bir düşüncenin başladığı cümledir.
• Son cümleyi ayırmak. Sonuç cümlesi çoğunlukla ikinci bölümün parçasıdır; tek başına bölüm olmaz.

Nasıl çalışılır?

Teknik bir kez anlaşıldıktan sonra hız kazanmak için çok soru görmek gerekir. TYT Paragrafı İkiye Bölme konu denemesi bu soru tipine ayrılmıştır. Sitedeki TYT tanıtım denemesi ücretsizdir; bitirdiğinde netini ve ders bazlı dağılımını görürsün, soru çözümleri, cevap anahtarı ve yapay zekâ analizi abonelikle açılır. Ücretsiz TYT tanıtım denemesine başla.

Diğer Türkçe konularını ve tüm TYT denemelerini YKS TYT deneme sayfasında bulabilirsin. Hangi dersten kaç soru geldiğini görmek için TYT soru dağılımı yazısına, deneme sonrası yanlışlarını nasıl ayıracağın için TYT denemesi sonrası yanlış analizi yazısına bakabilirsin.

Sık sorulanlar

Her paragrafta yön değişimi olur mu? Hayır. Bazı paragraflar tek düşünceyi baştan sona sürdürür. Soru paragrafın ikiye bölünmesini istiyorsa bile yön değişimi daha ince olabilir: bir örneğe geçiş ya da nedenden sonuca geçiş gibi.

Bu soru tipi için hız nasıl kazanılır? Önce yukarıdaki etiketleme alışkanlığını oturt ve doğru çözmeye odaklan. Hız, aynı tipten çok sayıda soru çözdükçe kendiliğinden gelir.